local-governance” గ్రామం నుండి గ్రేటర్ నగరం వరకు: సర్పంచ్, చైర్మ‌న్‌, మేయ‌ర్‌, వార్డుమెంబ‌ర్ కౌన్సిలర్, కార్పొరేటర్ విధుల్లో తేడాలు ఏంటి?

local-governance”  భారతదేశం లాంటి పెద్ద దేశంలో ఢిల్లీలో ఉన్న ప్రభుత్వమో లేదా రాష్ట్ర రాజధానిలో ఉన్న ప్రభుత్వమో ప్రతి గల్లీలో ఉన్న సమస్యను తీర్చలేదు. అందుకే అధికారాన్ని ప్రజల దగ్గరకు తెస్తూ ‘స్థానిక స్వపరిపాలన’ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. జనాభా పెరిగే కొద్దీ ఈ పాలనా వ్యవస్థ పేరు, పద్ధతి మారుతుంటాయి. అవేంటో ఇప్పుడు వివరంగా చూద్దాం.

1. స్థాయిని నిర్ణయించేది ఏది?

ఒక ప్రాంతం గ్రామమా లేదా నగరమా అనేది ప్రధానంగా జనాభా మరియు వార్షిక ఆదాయం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.

2. వార్డు ప్రతినిధులు: ఎవరు.. ఏం చేస్తారు?

మన ఇంటి ముందు డ్రైనేజీ ఆగినా, వీధి దీపం వెలగకపోయినా మనం మొదట కలిసేది మన వార్డు ప్రతినిధినే. వీరిని ఒక్కో చోట ఒక్కో పేరుతో పిలుస్తాం:

• వార్డు మెంబర్ (గ్రామం): ఒక చిన్న గ్రామంలో కొన్ని వందల మంది ఓటర్లకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. సర్పంచ్‌తో కలిసి గ్రామాభివృద్ధిలో పాల్గొంటారు.

• కౌన్సిలర్ (మున్సిపాలిటీ): పట్టణాల్లోని ఒక వార్డుకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. పట్టణ బడ్జెట్‌లో తన వార్డుకు నిధులు కేటాయించేలా కౌన్సిల్ సమావేశాల్లో పోరాడతారు.

• కార్పొరేటర్ (కార్పొరేషన్): నగరాల్లో వీరికి పట్టు ఎక్కువ. వేల సంఖ్యలో ఉన్న ఓటర్ల సమస్యలను చూస్తూ, కార్పొరేషన్ తీసుకునే పెద్ద పెద్ద నిర్ణయాల్లో ఓటు వేసే అధికారం కలిగి ఉంటారు.

3. విధులు మరియు బాధ్యతలు

స్థాయి ఏదైనా, వీరి ప్రాథమిక విధులు ఇవే:

1. పారిశుధ్యం: చెత్త సేకరణ, మురుగునీటి కాలువల నిర్వహణ.

2. మౌలిక సదుపాయాలు: రోడ్ల నిర్మాణం, వీధి దీపాలు, పార్కుల నిర్వహణ.

3. నీటి సరఫరా: ప్రతి ఇంటికి స్వచ్ఛమైన తాగునీరు అందించడం.

4. రికార్డులు: జనన, మరణ ధృవీకరణ పత్రాల జారీ.

5. అనుమతులు: కొత్త ఇళ్ల నిర్మాణం లేదా దుకాణాల ఏర్పాటుకు అనుమతులు ఇవ్వడం.

4. నిధులు ఎక్కడి నుండి వస్తాయి?

ఈ సంస్థలు నడవడానికి డబ్బు రెండు రకాలుగా వస్తుంది:

• సొంత ఆదాయం: మనం కట్టే ఇంటి పన్ను, కుళాయి పన్ను, ప్రకటనల పన్ను మరియు లైసెన్స్ ఫీజుల ద్వారా.

• ప్రభుత్వ నిధులు: కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఇచ్చే గ్రాంట్లు (Finance Commission Funds).

5. తేడాలు ఎందుకు ఉండాలి?

ఒక చిన్న గ్రామానికి కావలసినవి సిమెంట్ రోడ్లు, సాగునీరు. అదే హైదరాబాద్, విశాఖపట్నం వంటి నగరాలకు కావాల్సింది ఫ్లైఓవర్లు, మెట్రో రైళ్లు, భారీ డ్రైనేజీ వ్యవస్థలు.

• చిన్న సమస్యలకు సర్పంచ్ సరిపోతారు.

• భారీ ప్రాజెక్టులకు, వేల కోట్ల బడ్జెట్‌ను నిర్వహించడానికి మేయర్ మరియు IAS అధికారులు అవసరం.

అందుకే పాలనను వికేంద్రీకరించి, జనాభాకు తగ్గట్టుగా ఈ విభజన చేశారు.

ముగింపు:

మనం కట్టే పన్నులే ఈ సంస్థలకు ప్రాణం. కాబట్టి మన వార్డు మెంబర్ లేదా కార్పొరేటర్ ఏం చేస్తున్నారు? నిధులు ఎలా ఖర్చు పెడుతున్నారు? అని అడిగే హక్కు ప్రతి పౌరుడికి ఉంది. మీ ప్రాంతం అభివృద్ధి చెందాలంటే మీరు మీ స్థానిక ప్రతినిధితో మమేకమై ఉండటం చాలా ముఖ్యం.

మీకు తెలుసా?

మన దేశంలో స్థానిక సంస్థలకు రాజ్యాంగబద్ధమైన హోదా కల్పించిన సవరణలు:

• 73వ సవరణ: గ్రామ పంచాయతీల కోసం.

• 74వ సవరణ: మున్సిపాలిటీల కోసం.

1. మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లు (అత్యున్నత స్థాయి)

గ్రేడ్ల కంటే పైన ఉన్న ప్రధాన నగరాలు:

• కరీంనగర్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్

• రామగుండం మున్సిపల్ కార్పొరేషన్

2. స్పెషల్ గ్రేడ్ మున్సిపాలిటీ

• సిరిసిల్ల: వస్త్ర పరిశ్రమ మరియు అధిక జనాభా కారణంగా ఇది స్పెషల్ గ్రేడ్ హోదాను కలిగి ఉంది.

3. గ్రేడ్ – 1 మున్సిపాలిటీలు

వార్షిక ఆదాయం ₹15 కోట్ల పైన ఉండి, జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న పట్టణాలు:

• జగิต్యాల: జిల్లా కేంద్రం కావడంతో పాటు వాణిజ్యపరంగా పెద్ద పట్టణం.

• కోరుట్ల: పారిశ్రామికంగా మరియు వ్యాపారపరంగా అభివృద్ధి చెందిన నగరం.

4. గ్రేడ్ – 2 మున్సిపాలిటీలు

వార్షిక ఆదాయం ₹10 కోట్లు – ₹15 కోట్ల మధ్య ఉన్నవి:

• మెట్‌పల్లి: వాణిజ్య కేంద్రంగా గుర్తింపు ఉంది.

• పెద్దపల్లి: జిల్లా కేంద్రం మరియు వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న పట్టణం.

• వేములవాడ: పుణ్యక్షేత్రం కావడం వల్ల ఆదాయం మెరుగ్గా ఉంటుంది.

5. గ్రేడ్ – 3 మున్సిపాలిటీలు

వార్షిక ఆదాయం ₹6 కోట్లు – ₹10 కోట్ల మధ్య ఉన్నవి:

• హుజూరాబాద్: రాజకీయంగా మరియు ప్రాంతీయంగా కీలక కేంద్రం.

• జమ్మికుంట: పత్తి మార్కెట్ వల్ల మంచి ఆదాయం ఉంటుంది.

6. గ్రేడ్ – 4 (నగర పంచాయతీలు / కొత్త మున్సిపాలిటీలు)

ఇటీవల మున్సిపాలిటీలుగా మారినవి లేదా తక్కువ ఆదాయం ఉన్నవి:

• సుల్తానాబాద్

• మంథని

• రాయికల్

• ధర్మపురి

• చొప్పదండి

• కొండగట్టు (ప్రతిపాదిత/ప్రత్యేక విభాగం)

గ్రేడ్‌లను ఎలా నిర్ణయిస్తారు?

ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం మున్సిపాలిటీల గ్రేడింగ్ ప్రధానంగా రెండు అంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది:

1. వార్షిక ఆదాయం: పన్నులు మరియు ఇతర మార్గాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం.

2. జనాభా: నివసించే ప్రజల సంఖ్య.

ముఖ్య గమనిక: జనాభా పెరిగే కొద్దీ మరియు ఆదాయ వనరులు పెరిగే కొద్దీ ప్రభుత్వం ఈ గ్రేడ్‌లను అప్‌గ్రేడ్ చేస్తూ ఉంటుంది (ఉదాహరణకు: గ్రేడ్-2 నుండి గ్రేడ్-1కి).